Hér eru kynntir og ræddir möguleikar á uppbyggingu myndarlegrar heilsulindar eða heilsuhótels á svæðinu á milli Húsavíkur og Mývatns og sögulegt, menningarlegt og fjárhagslegt gildi slíks framsækins heilsubúskapar ítrekað í ljósi nýrra tíma. Oddný Eir Ævarsdóttir birti greinina í Fréttablaðinu í ágúst 2008 en þann dag komst Fréttablaðið því miður ekki til Húsavíkur! Athugið að neðst í grein eru tenglar á áhugaverðar skýrslur um málið.
Húsavík er fallegur bær við norðurströnd Íslands og hann er þekktur fyrir gestrisni. Þangað koma ferðamenn úr öllum áttum og eru ævinlega boðnir velkomnir, á þann hátt sem þykir mest um verður á hverjum tíma. Það er því í sjálfu sér ekki að furða að forsvarsmenn sveitafélagsins hafi m.a. boðið Alcoa velkomið í þeirri von að styrkja stoðir byggðarinnar til framtíðar. Fyrir byggðarlag svo fjarri miðju alheimsins er mikilvægt að finna fyrir drifkrafti stórhuga og vera í hringiðu alþjóðlegrar hreyfingar. Á Þeistareykjum, þaðan sem á að leiða orkuna til álversins á Bakka vid Húsavík, er byrjað að bora fyrir heitu vatni til orkuframleiðslu og það er eftirvænting í lofti. Nýi vegurinn upp að Þeistareykjum er líka næstum því tilbúinn og skiljanlega freistandi að fara veginn áfram. Spurningin er hins vegar sú hvort vegurinn eigi að liggja upp að orkusvæði álvers. Má ekki sjá fyrir sér að orkan á Þeistareykjum sé nýtt til annars en álframleiðslu?
Sú sýn hefur víða framkallast, nánast samtímis, að vegurinn upp að Þeistareykjum liggi að stóru og myndarlegu heilsuhæli eða heilsuhóteli, með hverum og kyrrð allt í kring, kátum hvölum og norðurljósum. Svæðið í kringum Húsavík og Mývatn er raunar allt einn vettvangur uppbyggingar á sviði endurnæringar- og heilsubúskapar, útivistar og upplyftingar. Það sama mætti segja um Ísland allt. Ölkelduvötn, saltvötn, hveraleir, þörungar, loftslag, kyrrð og hreinleiki er uppspretta auðs okkar og sérstöðu. Nokkra staði á Íslandi mætti kalla aðaluppsprettur og þar á meðal Húsavík. Rannsóknir hafa sýnt fram á að sjávarvatnið sem þar finnst sé einstaklega kröftugt lækningavatn og hverir og böð á svæðinu í kringum Húsavík og Mývatn eru óvenju vel fallin til baðlækninga. Í Mývatni má síðan finna hinn dularfulla marimo-þörung sem á heima aðeins í tveimur vötnum í heiminum, í Akan-vatni í Japan og í Mývatni á Íslandi en annað form hans hefur líka fundist í Eistlandi.
Marímó-mosakúlan sem snýst á vatnsbotninum til að fá í sig sólina, eins og lítil jörð, hún hefur óútskýranlega töfra í sér. Mývetnskir bændur kölluðu þennan þörung, sem á það til að flækjast í silunganetin, þeir kölluðu hann kúluskít og það nafn hefur haldist á honum. Frá því íslenskur þörungafræðingur uppgötvaði hversu undravert náttúrufyrirbæri kúluskíturinn væri fyrir rétt þrjátíu árum hefur honum fækkað í sama hlutfalli og áhuginn hefur aukist. Í Japan flykkjast þúsundir manna að grænu mosakúlunum og allir vilja snerta þær og eiga. Þess vegna varð að friða kúluskít, bæði þar og hér. En verið er að rannsaka möguleikann á því að rækta hann í tönkum og nota til baðlækninga, því menn gera sér miklar vonir um lækningarmátt hans, einkum í viðureign við veirusjúkdóma. Væri þessi litla mosakúla ekki stórkostlegur punktur yfir i-ið á öllu því sem hægt væri að bjóða á heilsuhótelinu fyrir norðan?
Yfirleitt eru langir biðlistar af fólki sem óskar eftir endurhæfingu og endurnæringu á Heilsustofnun Náttúrulækningafélags Íslands, Lækningarlóni Bláa Lónsins og á Reykjalundi. Ég var svo heppin að komast að á því sem ég kallaði Heilsuhælið og náði góðum bata þar. Þegar ég kom í bæinn og sagði hvaðan ég væri að koma, urðu sumir hvumsa yfir því að ekki eldri manneskja leitaði sér lækninga á slíkum stað og skammaðist sín í ofan á lag ekki fyrir það! Það er því að gefnu tilefni sem mig langar að minna á þá staðreynd að heilsulindir og svokölluð heilsuhæli eru ekki staður uppgjafar og eymdar, heldur staðir þar sem á sérhæfðan hátt er hlúð að þeim sem þrá að endurfæðast í lífinu; vettvangur endurnýjaðrar lífsorku og gleði. Salt- og ölkeldurböð, hveraböð, ilm- og gufuböð hafa verið stunduð frá örófi en það voru Rómverjar til forna sem komu þeim í tísku. Síðan þá hefur jafnt og þétt fjölgað vísindalegum rannsóknarskýrslum um baðlækningar og jákvæð áhrif þeirra, sérstaklega í viðureign við sjúkdóma sem erfitt hefur reynst að skilgreina og lækna með öðrum leiðum.
Í upphafi aldanna, eftir blóðug stríð og kreppur, þá auðguðst margar þjóðir í Evrópu á uppbyggingu heilsulindarbæja, þar sem hrjáðir hermenn og aðrir fengu bót meina sinna. Þegar sárin gréru og sálirnar hressust, þá má segja að gildi heilsulinda hafi nánast gleymst og þær orðið að hælum fyrir hugsjúkan aðal og dekurrófur. Nú þegar nýrnahnoðrar heimsins eru úrvinda af að skilja út eiturefni og ónæmiskerfið virkar ekki lengur, þá er aftur orðin til alvöru þörf á annars konar aðhlynningu, öðrum lækningaraðferðum. Og þá er mikilvægi dvalar við heilsulindir rifjað upp. En þá eru bara gömlu heilsulindarbæirnir flestir umkringdir verksmiðjum og byggð og berjast í bökkum.
Í kreppu hnikast til allar viðmiðanir um velmegun og farsæld. Hið ólíklega er boðið velkomið í hagkerfið. Alþjóðlegir fjárfestar leita núna logandi ljósi að nýjum tækifærum og horfa þá meðal annars til heilsulindanna. Og víða er verið að dæla inn fjármagni í tilraunir um annars konar aðferðir til lækninga en þær sem hingað til hefur helst verið veðjað á. Í þessari breyttu heimsmynd mætti þá rifja upp þá staðreynd að hér á Íslandi eru ekki aðeins óvenju óspjallaðar náttúruauðlindir, heldur eru hér líka frumherjar á sviði eðlis- og náttúruvísinda, lækninga og hjúkrunar, verk- og byggingarfræða. Ef tækist að mynda farveg fyrir alla þessa þekkingu, yrði straumurinn um hann stríður, og yrði sá straumur virkjaður lýsti mikið ljós úr norðri inn í komandi tíma!
Eitt það fallegasta sem hægt er að bjóða langt að komnum gesti er að baða sig. Leyfa honum að fara kviknöktum ofan í endurnærandi móður jörð. Bera honum síðan á bakka ómengað lambakjöt, nýveiddan fisk eða taðreyktan silung, aðalbláber með rjóma og könnu af kristaltæru vatni. Fullnægður gestur borgar fyrir sig med glöðu geði og kveður norðrið endurnærður á sál og líkama, búinn að fylla á tankana og tilbúinn að fara áfram inn í lífið. Á Þeistareykjum eru rústir af bæ og það er búið að fornleifaskrá þær og veita opinbert faglegt leyfi til að gera eitthvað nýtt á staðnum (á Bakka eru hins vegar um 30 óskráðar og áhugaverðar rústir). Bæjarstæðið, afmarkað af engu nema öræfakyrrðinni, er opið fyrir nýrri uppbyggingu. Heimamenn gætu með framsæknum heilsubúskap boðið þangað velkomna ferðalanga alls staðar að, í leit að endurnýjun lífdaga.
Til fróðleiks bendi ég á eftirtaldar skýrslur og heimasíður:
- Skýrsla Dr. Ólafs Gríms Björnssonar um áhrif baðlækninga á heilsuna, sjá skráarviðhengi: www.ferdamalastofa.is/ ResearchLoader.asp?cat_id=564& Page=Research&Tab=2&ID=3&rID= 74
- Skýrsla um jarðhitanýtingu og baðlækningar: www.samorka.is/Apps/ WebObjects/Samorka.woa/1/ swdocument/1000510/ Baðlækningar,+Hrefna+ Kristmannsdóttir.pdf ;
- Skýrsla um heilsutengda ferðaþjónustu á Húsavík, unnin af nemendum í Viðskiptaháskólanum Bifröst: www.heilthing.is/Files/Skra_ 0009044.pdf
- Skýrsla Hrefnu Kristmannsdóttur: Jarðhitaauðlindir, tækifæri til atvinnusköpunar á Norðausturlandi með heilsutengdri ferðaþjónustu útgefinni af Ferðamálasetri Íslands og Háskólanum á Akureyri
- www.fmsi.is/Skyrslur/jardhiti% 20vefútgáfa.pdf
- Skýrsla Edwards H. Huijbens 2008: Áhrif fyrirhugaðrar virkjunar á Þeistareykjum og háspennulína frá Kröflu að Bakka við Húsavík á ferðaþjónustu og útivist. Akureyri: Ferðamálasetur Íslands
- http://fmsi.is/Skyrslur/vefutgafa.pdf
- Heimasíða náttúrufræðirannsóknastöðvarin nar á Mývatni
- og Árna Einarssonar, sérfræðings Íslands í kúluskítnum: www3.hi.is/~arnie
- Síður um kúluskít: http://en.wikipedia.org/wiki/ Marimo, is.wikipedia.org/wiki/ Kúluskítur, www3.hi.is/~marianne
- www.natkop.is/page4.asp?ID=11
Tengt efni:
- Alþingi dagsins: Áfram andsvar við álveri á Bakka ! Í dag, miðvikudag, kl. 14:00, fer fram umræða utan dagskrár...
- Opnun Rannsókna- og fræðaseturs Háskóla Íslands á Húsavík Á morgun, fimmtudaginn 4. desember, verður Rannsókna- og fræðasetur Háskóla...
- Háspenna Sérlega áhugaverð skýrsla eftir Edwards H. Huijbens, gefin út af...
- Rannsóknarborunum að Þeistareykjum frestað Landsvirkjun, Alcoa og Þeistareykir ehf, hafa í sameiningu ákveðið að...
- Hamlandi gamlar viljayfirlýsingar Svo virðist sem ekki sé unnt að rifta samningum um...
