Bændamarkaðir undir beru lofti: Liður í endurnýjun atvinnu-menningar okkar

Markaðir í Norður-Frakklandi gætu líkst íslenskum mörkuðum: þar eru á boðstólum rófur og radísur, gulrætur og kartöflur en líka viðkvæmari matvæli. Og líka mjólkurvörur og eplavín. En í Suður-Frakklandi eru hins vegar ekki mikið um mjólkurvörur, mest geita- og kindaostur en síðan ólífuolíuafurðir í massavís og kryddjurtir úr garðinum, lækningajurtirnar rósmarín, tímían (blóðberg) og salvía.

Markaðir í Norður-Frakklandi gætu líkst íslenskum mörkuðum: þar eru á boðstólum rófur og radísur, gulrætur og kartöflur en líka viðkvæmari matvæli. Og líka mjólkurvörur og eplavín. En í Suður-Frakklandi er hins vegar ekki mikið um mjólkurvörur, mest geita- og kindaostur en síðan ólífuolíuafurðir í massavís og kryddjurtir úr garðinum, lækningajurtirnar rósmarín, tímían (blóðberg) og salvía.

Og hér er nýjasta grein Kristínar Þóru Kjartansdóttur í nýjasta Bændablaðinu sem kom út 26. febrúar s.s.  Þar er fjallað um fyrirbærið Bændamarkaður og menninguna í kringum hann, eins og bændamarkaðir geti verið liður í endurnýju atvinnu-menningar okkar. Svo gefur Kristín líka góð ráð um matjurtargarðinn í lok færslu, hvað sé best að gera til að undirbúa hann akkúrat núna: skiptiræktun. Svo ótrúlega gott að einhver sé að fylgjast með tíma rófunnar og grúska inn í menninguna og horfa fram í tímann. Á evrópskum málum er sama sögnin yfir garðrækt og menningu, því má ekki gleyma. Og hugsa sér ef maður gæti farið á markað út um allt land á Íslandi, kannski einu sinni í viku, eins og gert er í stórborgum og smábæjum víðast í Evrópu. Kolaportið stendur nú fyrir sínu, en eins og Kristín bendir á, gerist eitthvað í menningunni þegar kaupin fara fram undir beru lofti.

Kæri lesandi.
Það að rölta með innkaupapokana undir regnhlíf eða heiðum himni áleiðis á bændamarkaðinn er upp-
lifun sem við þekkjum mörg hver eftir búsetu á meginlandi Evrópu. Oft er það í bítið á laugardags-
morgnum, löngu áður en flest fólk sýpur á kaffinu sínu, sem bændurnir og fleira sölufólk stilla upp sölu-
vögnum og -básum á þartil skilgreindu markaðssvæði í hverfinu. Svo streymir fólkið að fram eftir
morgni og gerir innkaup fyrir vikuna, nýtur útiverunnar og spjallar við náungann. Já, það er ekki bara
á góðviðrisdögum sem slíkir markaðir fara fram, heldur einnig þegar hellirignir eða frost er úti og kalt. (more…)


Skortir okkur kannski þekkingu? Gríðarlega upplýsandi grein

Jón Örn Pálsson rannsakar sjávarlífið. Mynd af vef tálknfirðings.

Jón Örn Pálsson rannsakar sjávarlífið. Mynd af vef tálknfirðings.

Jón Örn Pálsson, verkefnisstjóri Atvinnuþróunarfélags Vestfjarða skrifar á vef atvinnuþróunarfélagsins mjög gagnrýna og upplýsandi grein um stöðu mála í dag: hvernig okkur skortir þekkingu á raunverulegum aðstæðum til atvinnusköpunar og af hverju verður að styðja betur við frumkvöðlarannsóknir á auðlindum. Hann segir að sjálfbærni sé töfraorð til framtíðar, hann skýrir forsendur fjárfestinga í bláskeljabransanum og fer yfir stöðuna með mikilli yfirsýn, reynslu og þekkingu:


Í meginatriðum eru aðeins þrjár aðferðir við að skapa atvinnu og verðmæti. Það er í fyrsta lagi með því að nýta náttúruauðlindir eingöngu, í öðru lagi með því að nýta þekkingu eina og sér og í þriðja lagi má skapa störf með því að blanda þessum tveimur þáttum saman. Nýting náttúruauðlinda leiðir til þekkingar á verklagi og skapar reynslu sem er miðlað milli kynslóða án þess að skólabókarlærdómur komi þar nærri. Vestfirðingar hafa lært að lifa af í sínu umhverfi gegnum aldirnar og hefur nýting náttúruauðlinda svæðisins byggst á reynslu á tilteknu verklagi. En þetta dugir ekki lengur.

Áræðni í kreppu: Nýsköpun í matvælaþróun og ferðaþjónustu

Nýskapað lamb. Mynd af ferðavef Vestfjarða: westfjords.is

Nýskapað lamb. Mynd af ferðavef Vestfjarða: westfjords.is

Í Skessuhorninu og á vef Atvinnuþróunarfélags Vestfjarða eru orð sem loga af áræðni. Í kreppunni leita menn nú nýrra leiða, skapandi leiða í vöruþróun og ferðaþjónustu, skelrækt og fiskvinnslu og menn leita sér í meira mæli faglegrar ráðgjafar um ferlið frá frumraun til framleiðslu.

Í Skessuhorninu um daginn var viðtal við Ólaf Sveinsson forstöðumann Atvinnuráðgjafar Vesturlands sem segir að sér komi á óvart allur sá fjöldi hugmynda sem nú er dreginn fram í dagsljósið, eins og áður hafi ekki gefist tóm til að gaumgæfa fjölbreytileikann: “Þegar illa árar þá virkjast nýsköpunarkrafturinn í Íslendingum. Það hafa dæmin sannað og núna er það strax farið að koma í ljós,” segir Ólafur Sveinsson, (more…)


Bréf um safnhauga og önnur spennandi samtímamálefni

Bændablaðið er að sumu leyti á undan sinni samtíð og í fyrra birtist grein þar eftir Kristínu Þóru Kjartansdóttur sagnfræðing og garðyrkjunema um lífrænt ræktað grænmeti í heimilisgörðum. Ekki er það nú nýtt að rækta sjálfur og heima og rækta sinn garð, jæja nema síður sé, en að fjalla um mikilvægi safnhauga og tengsl þeirra við loftslagsmál heimsins á opinberum vettvangi, það tíðkast í vaxandi mæli í kreppunni og kannski líka með hlýnandi loftslagi.

Lífrænt ræktað grænmeti - tekið af vefnum bondi.is

Lífrænt ræktað grænmeti - tekið af vefnum bondi.is

Lífræn ræktun í heimilisgörðum

Kæru lesendur. (more…)


Sjálfbæra heimilið

Gamla góða Rófan, svo stútfull af steinefnum og jarðbindandi krafti. Mynd af vef Landbúnaðarsafnsins

Gamla góða Rófan, svo stútfull af steinefnum og jarðbindandi krafti. Mynd af vef Landbúnaðarsafnsins. Rófustappa með hvítlauk er mjög góð með lambakjöti

Nú kennir Landbúnaðarháskólinn í samstarfi við Garðyrkjufélag Íslands hvernig megi best rækta matjurtir á svölum.

Fólki gefst nú kostur á að læra hvernig rækta á matjurtir bæði í görðunum heima hjá sér, í gróðurhúsum, við sumarhús eða jafnvel á svölum fjölbýla. Endurmenntun Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri stendur fyrir námskeiðunum sem haldin verða á Reykjum í Ölfusi, Akureyri og Hvanneyri á næstu mánuðum. Einnig verður boðið upp á námskeið í því hvernig rækta eigi ber í heimagörðum. Í tilkynningu frá skólanum kemur fram að margir hafi þegar sýnt námskeiðum skólans áhuga. Námskeiðið er haldið í samstarfi við Garðyrkjufélag Íslands og Græna geirann og er einkum ætlað áhugafólki um ræktun matjurta á svölum og í litlu plássi.

(more…)


Nytjajurtin Vallhumall

Náttura.info birti greinar Kristínar Kjartansdóttur sagnfræðings um garðamenningu sem birst hafa í Bændablaðinu og hér er ein til, sem birtist í síðasta tölublaði, um lækningarmátt Vallhumalsins sem líka má nota sem krydd á lambakjöt og fleira.

Vallhumall

Vallhumall

Kæri lesandi.

Mörgum hverjum þykir plantan vallhumall kannski ekkert sérstaklega merkileg og jafnvel frekar lítilfjörleg þar sem hún rembist við að lífga upp á rykuga vegkanta víðast hvar um landið. En hreinan og safamikinn vallhumalinn má líka auðveldlega finna fjarri mengandi bílaumferð og nýta á ýmsa vegu okkur til ánægju og lækninga, enda ein af okkar gömlu og góðu nytjajurtum.
(more…)


Ljós í snjónum -Havanavindill útí garði

Hátæknigróðurhús Orf. Mynd af vef Grindaíkurbæjar

Hátæknigróðurhús Orf. Mynd af vef Grindavíkurbæjar

Náttura.info barst mjög  skemmtilegt myndskeið um matjurtagarðmenningu á Kúbu og þá kom frétt frá því fyrir tveimur vikum um fjölgandi matjurtagarða í Reykjavík upp í hugann og leiðbeiningar um að búa sér til lítil færanleg gróðurhús á nátturan.is. Svo er líka hægt að hjúfra sig í kofa uppi í trjákrónulundi eða fara með teppi út í útfjólubláa ljósið í gróðurhúsinu og reykja havanavindil og hugsa.




Matjurtir og menning : nokkrir gullmolar

Rauð radísa fyrir lifur og sál, rauð eins og þrá

Rauð radísa fyrir lifur og sál, rauð eins og trúðanef af gleði

Eins og minnst var á í síðustu færslu eru birtir í Bændablaðinu reglulegir pistlar um matjurtir og garðamenningu á Íslandi, kíkt í garða og í skruddur og allir eru pistlarnir sérlega skemmtilegir og eftir sagnfræðing AkureyrarAkademíunnar Kristínu Þóru Kjartansdóttur, og hér eru birtir með góðfúslegu leyfi nokkrir gullmolar:

14.maí 2008

Vorverkin í garðinum

Kæru lesendur.
Nú þegar vorið er loksins komið fyrir norðan og sunnan er marg-
ur garðeigandinn eflaust farinn að huga að ýmsu sem bíður í garðinum
eftir veturinn. Sumt af þessu gerum við sjálf, mörg hver sinna öllum
þessum verkum sjálf en aðrir fá aðstoð eða láta jafnvel garðyrkju-
fólk alfarið um umhirðu garðsins. En sama hver innir verkin af hendi,
þá þarf að ganga í þau og heilsa þannig vorinu um leið með klipp-
ingum, snyrtingum og snurfusan á nánasta umhverfi. (more…)


Allt það góða sem við eigum hérna

Sundlaugin Laugabrekku

Sundlaugin Laugabrekku

Að fara í sund í Hveragerði og í gufubað beint yfir bullandi hver, og horfa á snjóinn í fjallinu og krummana og glugga síðan í Bændablaðið á bókasafninu, það gefur manni von og minnir á allt það góða sem við eigum. Í bændablaðinu sem kom út í dag er svo margt áhugavert að manni endist ekki dagurinn til að lesa það allt; um áskorun garðyrkjubænda og ostagerð, um pólitískt raforkuverð og byggrækt- og myndirnar eru líka skemmtilegar m.a. af kind með horn að vaxa út úr eyranu og af sætum bændum og gróðurkonum. Meðal annars er í blaðinu fastur liður um matjurtir og aðra garðamenningu eftir sagnfræðinginn Kristínu Þóru Kjartansdóttur og hefur Náttúra.info fengið leyfi til að birta greinar hennar reglulega, sjá næstu færslu. Einnig er í blaði dagsins tilkynning um fræðaþing landbúnaðarins sem haldið er í dag og á morgun á annarri hæð Hótel Sögu (er það ekki gamla Bændahöllin?), en erindin má nálgast á vefnum www.bondi.is. Í dag, föstudag, er nýsköpun í dreifbýli á dagskrá, smáframleiðsla matvæla, vatnavistfræði og fleira sérlega spennandi, sjá nánari upplýsingar hér að neðan. Í tengslum við nýja hugsun í matvælaiðnaði á Íslandi,má benda á tengilinn um íslenskt já takk til upplýsingar fyrir þá sem vilja stuðla að sjálfbærri þróun á Íslandi: http://www.islenskt.is/?webID=1&i=2&s=42

(more…)


Gegn afneitun: Glóðvolgar og gleðjandi heimildir um heilsulindarmenningu á Íslandi

Baðlaugar á Íslandi. Af Hveravefsíðu Háskólaseturs Hveragerðis: hotspring.org

Baðlaugar á Íslandi. Af Hveravefsíðu Háskólaseturs Hveragerðis: hot-springs.org

Nú er bara eins og stjörnustríð á Íslandi: dregnir upp gamlir útreikningar og nýir og þeir vegnir á vogaskálum: Hvað mun bjarga Íslandi?  Hér eru nokkrar glóðvolgar og gleðjandi heimildir um möguleika stórtækrar uppbyggingar á heilsulindarmenningar, sérstaklega á sviði heilsutengdrar ferðaþjónustu. Á mbl.is í morgun er birt þessi líka fína skýrsla eftir Hrefnu Kristmannsdóttur og Sigríði Halldórsdóttur, en skýrslan var gefin út að vori 2008 og birtist á Náttúra.info síðsumars, en er hér endurbirt, ásamt nokkrum öðrum góðum, m.a. greinargerð um baðlækningar við afneitun á afleiðingum stóriðjustefnu og bréfi Hrefnu Kristmannsdóttur til vefs Náttúra.info um heilsutengda ferðaþjónustu: (more…)


Sjálfbærni- ekki súpermarkaðsfífl

Hamborgarafífl á heimsvísu

Hamborgarafífl á heimsvísu

Bændablaðið er aldeilis fræðandi og hressandi blað, alltaf má lesa eitthvað uppbyggilegt í því, meðal annars er hér ein góð grein um átakshóp í Noregi um lífræna og sjálfbæra búvöruframleiðslu, sem ekki þrífst í frjálshyggju. Í staðinn fyrir að sigla sofandi að feigðarósi á súpermarkaðskleinuhring, þá þurfum við núna að hvetja hvern smábónda og rækta hverja spildu og muna að margt smátt gerir eitt stórt; snúa þróuninni við; í stað þess að eitt stórt drepi allt smátt. Sjálfbærnin snýst um að snúa þróuninni við. Það er máttur sjálfbærrar þróunar.

(more…)